Prawo i bezpieczeństwo

Dwujęzyczna umowa kupna-sprzedaży konia: wybór prawa, właściwość sądu i pułapka Konwencji ONZ o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów

Sprzedając konia za granicę, trzy kluczowe zdania decydują o tym, jak zakończy się ewentualny spór: jakie prawo ma zastosowanie, który sąd jest właściwy i która wersja językowa jest wiążąca. Do tego dochodzi zasada, która jest prawie zawsze pomijana.

Redakcja Equidara · 6 października 2026 · 3 min czytania

Dwujęzyczna umowa kupna-sprzedaży konia: wybór prawa, właściwość sądu i pułapka Konwencji ONZ o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów — Obraz wygenerowany przez AI

Koń trafia do Hiszpanii, Polski czy Holandii. Umowa jest sporządzana dwujęzycznie, najczęściej po niemiecku i angielsku, a obie strony z zadowoleniem ją podpisują. Rzadko spory dotyczą ceny. Spory pojawiają się, gdy pół roku później coś jest nie tak i trzeba ustalić, czyje prawo ma zastosowanie.

Jakie prawo ma zastosowanie, jeśli nic nie zostało uzgodnione

W Unii Europejskiej rozporządzenie Rzym I określa, jakie prawo ma zastosowanie do umowy. Podstawowa zasada zawarta jest w artykule 3: strony same wybierają prawo, wyraźnie lub w sposób, który jednoznacznie wynika z umowy.

Jeśli nie dokonano wyboru, zastosowanie ma artykuł 4. W przypadku umów kupna-sprzedaży rzeczy ruchomych obowiązuje wtedy prawo państwa, w którym sprzedający ma swoje zwykłe miejsce pobytu. Jeśli niemiecka hodowczyni sprzedaje konia do Hiszpanii, to bez odmiennych ustaleń obowiązuje prawo niemieckie.

Dla strony niemieckiej jest to zazwyczaj korzystne, ale nie powinno być pozostawione przypadkowi: zwykłe miejsce pobytu może być przedmiotem dyskusji w indywidualnych przypadkach, a przy zakupie od zagranicznego handlarza sytuacja się odwraca.

Dlatego klauzula jasno określająca wybrane prawo jest lepsza niż milczenie. Unikaj form mieszanych, które dla poszczególnych kwestii odwołują się do różnych systemów prawnych. Stwarzają one więcej problemów, niż rozwiążą.

Pułapka: Konwencja ONZ o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (CISG)

Konwencja Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, w skrócie CISG, ma zastosowanie do umów kupna-sprzedaży między stronami z różnych państw-sygnatariuszy. Niemcy i większość krajów europejskich należą do nich. Obowiązuje ona automatycznie i w swoim zakresie zastosowania wypiera krajowe prawo sprzedaży.

Właśnie to najczęściej pomijają umowy dwujęzyczne. Kto pisze „Obowiązuje prawo niemieckie”, ten nie wyłączył tym samym Konwencji ONZ o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, ponieważ CISG jest częścią prawa niemieckiego. Konieczne jest wyraźne zdanie, na przykład: „Wyklucza się stosowanie Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (CISG).”

To, czy wyłączenie jest rozsądne, zależy od konkretnego przypadku. CISG ma własne zasady dotyczące zgłaszania wad, terminów i środków prawnych, które różnią się od tych zwyczajowych, w tym obowiązek zgłoszenia wad w rozsądnym terminie. Kluczowe jest, aby pytanie zostało świadomie rozstrzygnięte, a nie pominięte.

Należy pamiętać: CISG nie ma zastosowania do zakupów dokonywanych przez konsumentów na użytek prywatny, jeśli sprzedawca mógł to rozpoznać.

Właściwość sądu

Zgodnie z rozporządzeniem Bruksela I bis strony mogą uzgodnić właściwy sąd; reguluje to artykuł 25. Bez takiego uzgodnienia, pozew wnosi się zasadniczo w miejscu zamieszkania pozwanego.

W przypadku umów konsumenckich obie możliwości wyboru są ograniczone. Jeśli przedsiębiorca sprzedaje konsumentowi i kieruje swoją działalność na kraj konsumenta, konsument może zazwyczaj pozwać w miejscu swojego zamieszkania, a umowa o właściwości sądu odbiegająca od tego jest skuteczna tylko w ograniczonym zakresie. Tego nie da się wynegocjować.

Ważne jest praktyczne spojrzenie: właściwość sądu w Niemczech niewiele pomoże, jeśli majątek pozwanego znajduje się w Portugalii. Egzekucja odbywa się tam, gdzie jest coś do wzięcia. W obrębie UE jest to wykonalne dzięki rozporządzeniu, ale kosztuje czas i pieniądze.

Która wersja językowa jest wiążąca

Umowa dwujęzyczna wymaga zdania określającego, która wersja jest wiążąca w razie wątpliwości. Bez tego strony będą dodatkowo spierać się o kwestie tłumaczeniowe, a w przypadku terminów prawnych rzadko istnieje precyzyjny odpowiednik.

Zwykłe i praktyczne: wersja w języku wybranego prawa jest wiążąca. Kto wybiera prawo niemieckie, deklaruje więc wersję niemiecką jako wiążącą, a drugą jako tłumaczenie informacyjne.

Dla drugiej strony jest to akceptowalne, jeśli tłumaczenie jest staranne. Staje się to nieakceptowalne, gdy ktoś podpisuje wersję, której nie rozumie i której nikt mu nie wyjaśnił.

Co jeszcze powinno znaleźć się w umowie międzynarodowej

Waluta i sposób płatności. W jakiej walucie, na jakie konto, kto ponosi opłaty i ryzyko kursowe.
Transport. Kto organizuje, kto płaci, kiedy przechodzi ryzyko. Zazwyczaj ryzyko przechodzi w momencie przekazania konia przewoźnikowi, ale można to uregulować inaczej.
Dokumenty. Oryginał paszportu konia, świadectwo zdrowia zwierzęcia, rejestracja w TRACES, świadectwo własności oraz, jeśli dostępne, świadectwo hodowlane.
Badanie kupno-sprzedażowe (TUV). Kto zleca, jaki zakres, jaki termin, jakie konsekwencje w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.
Zastrzeżenie własności, jeśli płatność nie jest dokonana w całości przy przekazaniu.

Przy wysokich cenach zakupu lub kupujących spoza UE warto skonsultować się z prawnikiem, zwłaszcza w kwestiach celnych, importowych oraz dotyczących egzekwowania wyroku w kraju docelowym.

Częste pytania

Jakie prawo ma zastosowanie przy sprzedaży konia za granicę?

Prawo, które strony wybiorą (art. 3 rozporządzenia Rzym I). Bez wyboru, w przypadku umów kupna-sprzedaży, obowiązuje prawo państwa, w którym sprzedający ma swoje zwykłe miejsce pobytu (art. 4). Jasna klauzula jest lepsza niż pozostawienie tej kwestii otwartej.

Dlaczego Konwencja ONZ o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów musi być wyraźnie wyłączona?

Ponieważ w przypadku transgranicznych zakupów obowiązuje ona automatycznie i jest częścią prawa niemieckiego. Zdanie „Obowiązuje prawo niemieckie” nie wyłącza jej zatem. Konieczna jest osobna klauzula wyłączająca stosowanie CISG, jeśli tego chcesz.

Czy mogę swobodnie uzgodnić właściwość sądu?

Między przedsiębiorstwami w dużej mierze tak (art. 25 rozporządzenia Bruksela I bis). W przypadku umów konsumenckich wybór jest ograniczony: jeśli przedsiębiorca kieruje swoją działalność na kraj konsumenta, konsument może zazwyczaj pozwać w miejscu swojego zamieszkania.

Która wersja językowa jest wiążąca w przypadku umowy dwujęzycznej?

Ta, którą wskażesz. Zazwyczaj jest to wersja w języku wybranego prawa; druga jest wtedy traktowana jako tłumaczenie informacyjne. Bez takiej klauzuli w przypadku sporu strony będą dodatkowo spierać się o kwestie tłumaczeniowe.

Co jeszcze powinno znaleźć się w umowie międzynarodowej przy sprzedaży za granicę?

Waluta i sposób płatności wraz z opłatami, organizacja transportu i przejście ryzyka, dokumenty (paszport konia, świadectwo zdrowia zwierzęcia, TRACES), badanie kupno-sprzedażowe (TUV) z terminem i konsekwencjami oraz zastrzeżenie własności, jeśli płatność nie jest dokonana w całości przy przekazaniu.

Źródła

Napisane przez Redakcja Equidara. Stan na: 9 października 2026.

Więcej na ten temat

Sprzedaż konia na raty: Co zapewnia zastrzeżenie własności i gdzie ma swoje luki — Koń zmienia stajnię, pieniądze spływają miesiącami. Zastrzeżenie własności utrzymuje prawo własności przy tobie do ostatniej raty, ale nie chroni przed każdą odsprzedażą. Do tego dochodzi kwestia odpowiedzialności, bo posiadacz i właściciel to nie to samo.
Umowa kupna-sprzedaży konia: Co powinna zawierać i czego nie zastąpi gotowy wzór — Umowa kupna-sprzedaży jest ważna również ustnie. Spisuje się ją po to, by później móc udowodnić, co zostało uzgodnione. Jakie osiem punktów powinno znaleźć się w każdej umowie kupna-sprzedaży konia, dlaczego wyłączenie rękojmi nie obejmuje wszystkiego i kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika.
Kupno konia za granicą: Pytania, które musisz wyjaśnić przed wpłaceniem zaliczki — W obrębie UE dokumenty są jasne: paszport konia, świadectwo zdrowia, TRACES. Trudniejsze są jednak pytania, które pojawiają się wcześniej. Kto sprzedaje ci konia, jakie prawo obowiązuje, kto zleca badanie i kiedy płyną pieniądze – to wszystko decyduje o tym, czy w razie sporu będziesz mieć jakieś podstawy do działania.
Prowizja przy zakupie konia: Kiedy powstaje, kto ją płaci i kiedy przepada — Prowizja nie powstaje tylko dlatego, że ktoś pomógł. Potrzebna jest umowa pośrednictwa, związek między działaniem a zawarciem transakcji oraz faktycznie zawarta umowa. Kto pracuje dla obu stron, musi to ujawnić, w przeciwnym razie roszczenie jest zagrożone.

Pasujące do tego

Wzór umowy kupna — Szablon do wypełnienia dla konia i siodła.
Bezpieczne kupowanie i płacenie — Po czym poznajesz oszustwa.
Kupuj konie — Konie na sprzedaż z całej Europy, z wyszukiwarką transportu.