Dierenwelzijn

Wilde paarden in Europa: populaties, beschermingsstatus en regulering

Niet elke vrij levende paardenkudde heeft een officiële wilde status. Ontdek hoe populaties van elkaar verschillen en hoe de Dülmener wildpaarden worden behouden en gereguleerd.

Equidara-redactie · 21 oktober 2026 · 4 min leestijd

De populaties wilde paarden in Europa verschillen in herkomst, huisvesting en management. Sommige leven omheind en worden gericht beheerd, andere zwerven vrij rond. Of een kudde een formele, wettelijke wilde status heeft, hangt niet af van hun manier van leven. Als je populaties en bescherming wilt classificeren, maak dan onderscheid tussen levenswijze, instandhoudingsdoel en wettelijke status.

Wat betekent 'wild paard' in Europa?

Volgens Rewilding Europe is het Europese wilde paardentype Tarpan sinds 1909 uitgestorven. Het genetische erfgoed van Europese wilde paarden heeft echter overleefd in gedomesticeerde vormen. Het Przewalskipaard, oorspronkelijk thuis in de steppen van Centraal-Azië, wordt door de organisatie beschreven als het laatste nog bestaande wilde paard ter wereld.

Bij rewilding, oftewel het herstel van natuurlijke processen, hoeven de ingezette paarden volgens Rewilding Europe niet exact overeen te komen met het uitgestorven Europese wilde paard. Het doel zijn populaties die zonder menselijk beheer kunnen overleven en diens ecologische rol kunnen overnemen. Dit is een doel van de aanpak, geen beschrijving van alle bestaande kuddes.

De organisatie beschrijft krachtige, robuuste paarden van ponyformaat, waarvan de fokkerij of selectie nauwelijks door mensen is beïnvloed, als geschikt. Ze rapporteert over begrazing door paarden onder natuurlijke omstandigheden in projectlandschappen in Portugal, Spanje, Kroatië, Oekraïne en Bulgarije.

Populaties correct classificeren

Dülmener wildpaarden: een beheerde populatie

Volgens de vakstudie over Dülmener wildpaarden en andere populaties beheren de hertogen van Croÿ de Dülmener wildpaarden sinds 1856 in het omheinde Merfelder Bruch bij Dülmen in Noordrijn-Westfalen als een zelfstandige populatie.

De studie vermeldt de volgende populatie- en nakomelingenstatistieken:

• ongeveer 530 paarden in totaal,
• waaronder ongeveer 380 merries in de vruchtbare leeftijd,
• 80–100 vrouwelijke paarden van 1–3 jaar oud,
• 50–60 veulens per jaar.

De gegevens beschrijven de populatie op het moment van de studie. De huidige kuddegrootte kan hiervan afwijken, omdat er elk jaar veulens worden geboren en jonge hengsten worden afgestaan. De bandbreedtes hebben betrekking op verschillende groottes: de ene verwijst naar een leeftijdsgroep binnen de populatie, de andere naar de jaarlijkse nakomelingen.

Koniks: onderscheid tussen stamboek en vrije kuddes

Voor Poolse Koniks bevat de studie registergegevens uit het Poolse stamboek: in 2022 stonden daar ongeveer 1760 merries, 183 hengsten en 1540 veulens geregistreerd. Deze cijfers zijn uitdrukkelijk geen telling van een vrij levende populatie. Een stamboek registreert geregistreerde fokdieren en hun nakomelingen, terwijl een populatietelling een specifieke populatie telt.

Het Poolse Konik-fokprogramma werkt volgens de studie met een gesloten stamboek. Het is bedoeld om alle zes vaderlijke lijnen en zoveel mogelijk van de 35 moederlijke lijnen die in 1962 bekend waren, te behouden. Hiervan bestaan volgens de studie nog maar 16. Bij dergelijke gegevens gaat het om fokkerij en genetische instandhouding, niet alleen om vrij levende paarden.

Beschermingsstatus: scheid bedreiging en wettelijke status

In het Spaanse projectlandschap Iberian Highlands werden volgens Rewilding Europe in 2023 voor het eerst Przewalskipaarden vrijgelaten. De organisatie noemt ze een bedreigde ondersoort van het wilde paard. Deze uitspraak betreft hun bedreiging, niet een uniforme wettelijke status van alle vrij levende paarden in Europa.

Voor de vrij rondzwervende paarden in de Bulgaarse Rhodopen rapporteert Rewilding Europe over een samenwerking met de Europese Commissie, de Bulgaarse regering en lokale autoriteiten. Het doel is een formele, wettelijke wilde status. In de presentatie van de organisatie is dit een voornemen, geen bereikte status.

De term 'wild paard' is dus niet automatisch een wettelijke classificatie. Bij concrete juridische vragen helpt een advocaat je graag.

Hoe wordt de Dülmener populatie gereguleerd?

De vakstudie beschrijft voor de Dülmener wildpaarden verschillende maatregelen die in elkaar grijpen:

• De eenjarige hengstveulens worden elk jaar uit de kudde gehaald en in het laatste weekend van mei openbaar verkocht.
• Per dekseizoen worden twee tot drie hengsten gedurende 2–3 maanden ingezet voor natuurlijke dekking.
• Het aantal dragende merries wordt geregeld via de duur van de toegang van de hengsten.
• Na elk dekseizoen worden de hengsten van de merriekudde gescheiden. Ongeveer 3–6 hengsten staan op een eigen weide, enkele kilometers verwijderd van het gebied van de merries, veulens en jonge paarden.

Om vader-dochterparingen te voorkomen, worden hengsten volgens de studie maximaal drie opeenvolgende dekseizoenen ingezet. Daarna verlaten ze het Merfelder Bruch permanent. De regulering omvat hier dus verwijderingen en de gerichte sturing van de voortplanting.

Welke instandhoudingsdoelen liggen hieraan ten grondslag?

Als hoofddoel noemt de vakstudie voor de Dülmener wildpaarden het behoud van hun genetische vermogen om om te gaan met natuurlijke selectiedruk. Hiervoor leven de paarden onder zware natuurlijke omstandigheden. De genetische analyses toonden een hoge diversiteit en een duidelijke afbakening ten opzichte van de 17 andere onderzochte paardenpopulaties.

Bij rewilding komt de ecologische functie erbij. Door hun begrazing creëren paarden volgens Rewilding Europe ruimte voor openlandsoorten, waaronder struiken, kruiden en grassen, evenals de insecten en vogels die daarvan leven. Dit effect koppelt de organisatie aan voorwaarden: grote planteneters bepalen een landschap alleen als hun populaties groot genoeg en de betrokken soorten divers genoeg zijn.

Bronnen

1. Fachstudie zu Dülmener Wildpferden und weiteren Populationen: Genetik, Bestandsangaben und Zuchtmanagement – pmc.ncbi.nlm.nih.gov (31.07.2024)
2. Rewilding Europe – Europäische Pferdepopulationen, Wiederansiedlung und rechtlicher Wildstatus; Bestandsangabe für die Rhodopen mit Stand En
3. Titelfoto: Dietmar Rabich, Wikimedia Commons
4. Lizenz des Fotos: CC BY-SA 4.0

Geschreven door Equidara-redactie. Stand van zaken: 24 oktober 2026.

Fachlich geprüft von Melissa Hinze, Pferdezüchterin und Pferdehändlerin, Gründerin von Equidara.

Meer over dit onderwerp

• Illegale paardenhandel: Hoe je herkomst en papieren controleert — Autoriteiten en mediaberichten beschrijven gevallen waarin paardenpaspoorten en laboratoriumrapporten gemanipuleerd zouden zijn. Wat je kunt controleren bij identiteit, herkomst en gezondheidsdocumenten, en wat een vermoeden nog niet bewijst.
• Opvangcentra voor paarden: Permanente plek, financiering en huisvesting controleren — Een permanente plek vraagt om duidelijke afspraken. Zo controleer je wat een stal belooft, wat je over de betaling moet afspreken en welke huisvestingsregels gelden voor een biologisch bedrijf in Duitsland.
• Paardenpaspoort: Wie het afgeeft voor sport-, fok- en recreatiepaarden — Elk paard dat in de EU wordt gehouden, heeft een registratie en een paardenpaspoort nodig. Welke instantie het paspoort afgeeft, hangt af van de vraag of je paard als fok- of sportpaard is geregistreerd. Daarnaast zijn er de transponder en de registratie in de database.
• EU-verordening diertransport: Rijtijden en controles voor slachtpaarden — Voor slachtpaarden gelden in Duitsland strenge transportregels. Ontdek welke rijtijden zijn toegestaan, welke autoriteiten controleren en welke documenten je bij je moet hebben.

Hierbij passend

• Gezocht — Wie er iets zoekt — van paard tot stalplaats.
• Dierentransport vinden — Move your animal bemiddelt transporten in Europa.
• Veilig kopen en betalen — Waaraan je oplichtingstrucs herkent.